“อำนาจละมุน” หรือ “Soft Power” ได้ปรากฏขึ้นในต้นทศวรรษ 1990 โดยศาสตราจารย์ Joseph S. Nye (2004) มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ได้อธิบายคำดังกล่าวถึง “พลังอำนาจ” ที่คนในอดีตมักเข้าใจว่า เป็นการใช้การข่มขู่เพื่อให้ได้มาในสิ่งที่ต้องการ หรือความสามารถที่ทำให้ผู้อื่นกระทำในสิ่งที่พวกเขาไม่อยากทำโดยการบีบบังคับ ทั้งนี้คำดังกล่าวนี้สามารถเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัยและขึ้นอยู่กับทรัพยากรที่ทำให้พลังอำนาจเปลี่ยนแปลงได้ด้วย เช่น ในยุคอดีต พลังอำนาจอาจหมายถึงการใช้อาวุธนิวเคลียร์หรือการทำสงคราม การใช้กองกำลังทางทหาร ซึ่งคำดังกล่าวนี้ จึงหมายถึง “พลังอำนาจแข็ง” (Hard Power) แต่ในยุคปัจจุบันนี้ การใช้วิธีการดังกล่าวเป็นเรื่องที่ไม่นิยมหรือเป็นที่ยอมรับจากประชาชนส่วนใหญ่ ทำให้ในยุคปัจจุบันอิทธิพลของประเทศต่างๆ ในโลกไม่ได้ขึ้นอยู่กับพลังทหารและเศรษฐกิจตามที่กล่ามาเท่านั้น เเต่ยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการดึงดูดและโน้มน้าวผู้อื่นผ่านทางวัฒนธรรม ค่านิยม ทำให้เกิดพลังอำนาจอีกรูปแบบหนึ่งขึ้นมาซึ่งก็คือ “พลังอำนาจอ่อน” หรือ “อำนาจละมุน” (Soft Power) หมายถึงอำนาจที่ทำให้ประเทศอื่น ๆ ปฏิบัติตามในสิ่งที่เราต้องการโดยไม่มีการบังคับขู่เข็ญ เป็นความสามารถในการโน้มน้าวใจให้ผู้อื่นเกิดความ“ต้องการ” และ “ยอมรับ” อย่าง “เต็มใจ”เป็นการใช้อำนาจโดยการดึงดูดเชิงบวกแทนการบีบบังคับ   

          เมื่อพิจารณาถึง อำนาจละมุน (Soft Power) ของประเทศไทย ซึ่งเป็นประเทศที่มีศิลปะ และวัฒนธรรมประจำชาติ และมีความอัตลักษณ์แตกต่างจากประเทศเทศอื่น ๆ รัฐบาลไทยได้ส่งเสริมอย่างต่อเนื่องในเรื่องวัฒนธรรม โดยเป็น“5F Soft Power” ได้แก่

F1-Food (อาหาร) เนื่องมากจาก อาหารไทยมีเอกลักษณ์เฉพาะในเรื่องวัตถุดิบ วิธีการปรุง และรสชาติ จึงทำให้อาหารไทยมีความโดดเด่น แตกต่างจากอาหารของประเทศอื่น อีกทั้งอาหารไทยยังพิถีพิถันในการทำทุกขั้นตอน เน้นความประณีต และมีความสวยงาม เมนูอาหารไทยที่ชาวต่างชาติชื่นชอบ ได้แก่ 1. ต้มยำกุ้ง 2. แกงเขียวหวาน 3. ผัดไทย 4. ผัดกะเพรา 5. แกงมัสมั่นไก่ 6. ข้าวซอย 7. ข้าวเหนียวมะม่วง (Le Cordon Bleu Dusit, 2023)

F2-Film (ภาพยนตร์และวิดีทัศน์) ตัวอย่าง ภาพยนตร์ไทยที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก อย่างเช่น “ซีรีส์ชายรักชาย” หรือ “ซีรีส์วาย” มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรักที่ไม่มีกฎเกณฑ์ ไม่จำกัดเพศ ตอบโจทย์กลุ่มผู้บริโภคซีรีส์วาย เพราะในบางประเทศมีการปิดกั้นเรื่องเพศสภาพ จึงทำให้อุตสาหกรรมซีรีส์วายของไทยสามารถตีตลาดเอเชีย โดยเฉพาะชาวจีน และทั่วโลก นอกจากนี้ ละครเรื่อง “บุพเพสันนิวาส” และ “พรหมลิขิต” ที่เป็นละครแนวโรแมนติกคอมเมดี้อิงประวัติศาสตร์ สร้างกระแสให้ผู้ชมติดตามและทำ ตามสิ่งต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ในละคร เช่น การแต่งกายแบบไทยย้อนยุค ไปถ่ายรูปที่วัดไชยวัฒนาราม ทาน เมนูอาหารหมูกระทะ กุ้งเผา เป็นต้น

F3-Fashion (แฟชั่นไทย) ประเทศไทยเป็นประเทศหนึ่งที่นำเสนอเฟชั่นของโลกตะวันออก อย่างมีเอกลักษณ์เป็นของตนเองได้อย่างโดดเด่น แฟชั่นของไทยสามารถผสมผสานความงามของวัฒนธรรมไทยเข้ากับแนวโน้มหรือเทรนด์แฟชั่นสมัยใหม่ได้อย่างลงตัว ยกตัวอย่าง เช่น ผ้าไหมไทยเป็นผ้าที่มีเอกลักษณ์สะท้อนถึงความเป็นไทยที่ถ่ายทอดออกมาบนผืนผ้า จึงทำให้แฟชั่นไทยสามารถดึงดูดความสนใจจากผู้คนทั่วโลกได้อย่างกว้างขวาง ส่งผลให้ภาพลักษณ์ของประเทศไทยดู ทันสมัยและน่าดึงดูดยิ่งขึ้น

F4- Fighting (ศิลปะการป้องกันตัวแบบไทย) มวยไทยเป็นที่รู้จักแก่ทั่วโลก มวยไทยจึงไม่ใช่เป็นเพียงแค่ศิลปะการป้องกันตัวหรือกีฬาเท่านั้น แต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มี ความโดดเด่น มีลักษณะเฉพาะ มีจิตวิญญาณ มีศิลปะ และวัฒนธรรมมาตั้งแต่อดีต

F5-Festival (เทศกาลประเพณีไทย) เทศกาลและประเพณีของไทยมีความหลากหลาย สะท้อนประเพณีและประวัติศาสตร์ ที่มีการสืบทอดกันมาอย่างยาวนาน มีความผูกพัน และมีความสำคัญต่อสังคมไทยเป็นอย่างมากเพราะแสดงให้เห็นถึงวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ของคนไทย เทศกาล ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทยจะมีประวัติเรื่องราวและความสำคัญแตกต่างกันออกไป ช่วยให้ได้เรียนรู้เกี่ยวกับพหุวัฒนธรรม ตลอดจนประวัติศาสตร์และสังคม                                                                                                         

อ้างอิง

Vongstapanalert, W., Jandum, S., & Teppimol, S. (2024). Soft power and Thailand’s cultural selling

      points. Journal of Arts Management, 8(1), 382-400.

Le Cordon Bleu Dusit. (2023). 7 Thai dishes are favored by foreigners, Soft Power helps stimulate

     the economy. https://www.cordonbleu.edu/news/soft-power-thai-foods/th

ผู้เขียนบทความ : อาจารย์จรัญ อ่อนขาว
สาขาวิชาภาษาต่างประเทศ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ ศูนย์หันตรา